Bugünlerde mutfaklarda öyle bir hareketlilik var ki, insan eski tarif defterlerine uzanıp “Acaba burada unuttuğumuz ne var?” diye düşünmeden edemiyor. Hani hep deriz ya, “eski tatlar yeniden keşfediliyor” diye… İşte bu arayışta karşımıza çıkan, rengiyle, tadıyla ve o hafif mayhoş dokunuşuyla bizi şaşırtan bir lezzet var: Mürdüm Erik Turşusu! Sıradan turşuları rafa kaldıran, sofralara mor bir dokunuş getiren bu güzellik, son zamanlarda gerçekten dikkatimi çekiyor.
Şimdi biliyorum, “Erik turşusu mu?” diye kaşını kaldıranlarınız olabilir. Ben de ilk duyduğumda biraz tereddüt ettim açıkçası. Erik dediğin ya taze taze tuzla yenir, ya reçeli yapılır ya da hoşafı… Turşusu biraz aykırı geliyor kulağa, değil mi? Ama işte tam da bu yüzden ilginç! O bildiğimiz ekşi erik turşusundan çok daha fazlası var burada. Mürdüm eriğinin o kendine has tatlı-ekşi dengesi, turşuya bambaşka bir derinlik katıyor. Düşünsenize, rengiyle bile başlı başına bir şölen sunuyor. Sofraya konduğunda tüm bakışları üzerine toplayan, o mor ışıltısıyla “Beni dene!” diye fısıldayan bir hali var. Üstelik sadece görsel bir şölen değil, damakta bıraktığı ferahlık da yaz sıcaklarında veya ağır yemeklerin yanında harika bir dengeleyici oluyor. Bir yandan geleneksel turşu kültürümüzü yaşatırken, bir yandan da modern mutfaklara, deneysel lezzet arayışlarına göz kırpıyor. Tam da bu yüzden, bence bu turşu, hak ettiği ilgiyi görmeye başladı bile.
Şimdi gelelim bu mor güzelliği kendi ellerimizle nasıl yaratacağımıza. İnanın bana, sandığınız kadar zor değil. Sadece biraz sabır, biraz da sevgi katmak gerekiyor, tıpkı her güzel yemekte olduğu gibi.
1 kg mürdüm eriği (Sert, diri ve ezik olmayanları seçmeye özen gösterin.)
5-6 diş sarımsak (Büyükse 3-4 diş yeter)
Yarım demet taze dereotu
2-3 adet defne yaprağı (isteğe bağlı, hoş bir aroma katıyor)
1 yemek kaşığı kaya tuzu (mutlaka kaya tuzu!)
Yarım çay kaşığı limon tuzu
Yarım çay bardağı üzüm sirkesi
Yeterince içme suyu (yaklaşık 1 litre)
Steril edilmiş cam kavanozlar (ben genellikle 1 litrelik kullanıyorum)
1. Erikleri Hazırla: Öncelikle erikleri güzelce yıkayın. Sap kısımlarını temizleyin ve bir kürdan yardımıyla her bir erikten 2-3 yerinden delikler açın. Bu, eriklerin turşu suyunu daha iyi çekmesini sağlayacak.
2. Kavanozu Diz: Steril ettiğiniz kavanozun dibine birkaç diş sarımsak, birkaç dal dereotu ve varsa defne yaprağını yerleştirin. Üzerine eriklerin yarısını dikkatlice dizin. Eriklerin arasına yine sarımsak ve dereotu ekleyebilirsiniz. Kalan erikleri de kavanoza yerleştirin. Çok bastırmayın, ezilmesinler.
3. Turşu Suyunu Hazırla: Ayrı bir kapta içme suyunu, kaya tuzunu, limon tuzunu ve üzüm sirkesini karıştırın. Tuzu iyice eriyene kadar karıştırmak önemli. Tuzun tadına bakarak ayarlayabilirsiniz, hafif tuzlu olmalı.
4. Kavanozu Doldur: Hazırladığınız turşu suyunu eriklerin üzerine, erikleri tamamen kaplayacak şekilde doldurun. Kavanozun kapağını sıkıca kapatmadan önce, eriklerin suyun üzerinde kalmaması için küçük bir turşu ağırlığı (veya temiz bir taş/kavanoz kapağı) kullanabilirsiniz. Ben bazen birkaç dereotu dalını çaprazlama koyup erikleri aşağıda tutmaya çalışırım, pratik bir yöntem.
5. Beklemeye Bırak: Kavanozu güneş almayan, serin ve karanlık bir yerde muhafaza edin. Yaklaşık 2-3 hafta içinde turşunuz olgunlaşmaya başlayacaktır. Ara sıra kontrol etmeyi unutmayın. Suyunun rengi değişecek, erikler daha mor bir renk alacaktır.
Kaya Tuzu Şart: İyotlu sofra tuzu turşunun yumuşamasına neden olabilir, mutlaka kaya tuzu kullanın.
Sterilizasyon: Kavanoz ve kapakların çok iyi sterilize edilmesi, turşunuzun bozulmadan uzun süre dayanması için kritik.
Hava Almasın: Kavanozun kapağını hava almayacak şekilde sıkıca kapatmak, fermantasyon sürecinin doğru işlemesi için çok önemli.
Sabır: Her güzel şey gibi, bu turşunun da lezzetlenmek için zamana ihtiyacı var.
Bu turşuyu sadece yemeklerin yanında bir meze olarak düşünmeyin. Çok daha fazlası var!
Ana Yemeğin Yanında: En klasik haliyle, et yemeklerinin, balıkların veya hatta pilavın yanında nefis bir eşlikçi. O ekşi-tatlı denge, yemeği bambaşka bir seviyeye taşıyor.
Salatalarda: Dilimleyip yeşil salatalarınıza veya bulgur pilavı salatalarınıza ekleyebilirsiniz. Rengiyle ve tadıyla salatanıza canlılık katacaktır.
Meze Tabaklarında: Zeytinyağlı meze tabağınızın yıldızı olabilir. Yanında biraz beyaz peynir ve taze ekmekle harika gider.
Sandviçlerde: Özellikle etli sandviçlere veya tostlara çok yakışır. Etin yağını keser, ferahlatıcı bir dokunuş ekler.
Kokteyllerde: Evet, yanlış duymadınız! Özellikle cin veya votka bazlı ekşi kokteyllere bir dilim veya turşu suyundan birkaç damla eklemek, cesur bir gastronomi denemesi olabilir. Ben denedim, ilginç ve ferahlatıcı sonuçlar aldım!
Her lezzetin kendine göre bir mizacı vardır, değil mi? Mürdüm erik turşusu da öyle:
Artıları:
Sofralara inanılmaz bir renk ve görsel şölen katar.
Ekşi-tatlı dengesiyle damakta farklı ve ferahlatıcı bir tat bırakır.
Geleneksel turşulardan sıkılanlar için harika bir alternatif sunar.
Fermantasyon süreci sayesinde probiyotik açısından zengindir, bağırsak sağlığına iyi gelir.
C vitamini deposu erik sayesinde bağışıklığı destekler.
Eksileri:
Herkesin damak zevkine uymayabilir, tadına alışmak biraz zaman alabilir.
Mürdüm eriği mevsimlik bir meyve olduğu için, tazesini bulmak bazen zor olabilir.
Diğer turşulara göre biraz daha “özenli” bir hazırlık süreci isteyebilir.
Mürdüm erik turşusu kaç günde hazır olur?
Genellikle 2-3 hafta içinde olgunlaşmaya başlar. Ortam sıcaklığına ve eriklerin sertliğine göre bu süre biraz değişebilir. En iyi lezzet için en az 3 hafta beklemek faydalıdır.
Hangi yemeklerin yanında iyi gider?
Özellikle kızarmış et yemekleri, tavuk ızgaralar, balık buğulama gibi ağır yemeklerin yanında ferahlatıcı bir dengeleyici olarak çok yakışır. Pilav veya bulgur salatasına da harika bir katkı sağlar.
Başka hangi meyvelerden turşu yapılır?
Türkiye’de yeşil erik turşusu oldukça yaygındır. Bunun dışında kiraz, hatta bazen yeşil incir ve çağla gibi meyvelerden de denemeler yapılıyor. Meyve turşuları dünyası oldukça geniş ve keşfedilmeye açık!
Turşu suyu nasıl değerlendirilir?
Mürdüm erik turşusunun suyu da kıymetlidir! Yemeklerinize ekşilik katmak için kullanabilir, salata soslarında deneyebilir veya sabahları bir shot olarak tüketerek bağırsak sağlığınıza destek olabilirsiniz. Tabii tadına bakarak ve miktarı ayarlayarak.
Şimdi bakıyorum da, yemek dediğimiz şey sadece karnımızı doyurmak değil, aynı zamanda bir keşif yolculuğu, bir maceraymış. Mürdüm erik turşusu da tam olarak böyle bir macera bence. Bildiğimizin dışına çıkmak, denemek ve sonunda beklenmedik bir lezzetle ödüllendirilmek… Bu, mutfakta olmanın en güzel yanlarından biri. Belki de bu mor güzellik, sizin de sofralarınızın yeni gözdesi olur, kim bilir?
Şimdiden afiyet olsun, mutfağınızdan lezzet, hayatınızdan keşif hiç eksik olmasın!
—
